รับมือความกดดัน ไม่เพิ่มความกดดัน | โค้ชต้น วีระพล พุ่มพิทักษ์

การจะประสบความสำเร็จในเส้นทางสายนักเตะ
นั้นไม่ใช่เรื่องง่าย นักกีฬาฟุตบอลอาชีพจำเป็นต้อง
อาศัยปัจจัยหลายอย่าง โดยเฉพาะเรื่องการจัดการด้านจิตใจ


มาฟังทัศนะของโค้ชต้น วีระพล พุ่มพิทักษ์ จากโรงเรียนสาธิต มหาวิทยาลัยศิลปากร
และโค้ชจาก The King Tiger Academy ของ สโมสรฟุตบอลนครปฐม

โค้ชและครูผู้คลุกคลีอยู่กับเด็ก ๆ ตั้งแต่รุ่นจิ๋วจนถึงรุ่นเยาวชนของสโมสรฟุตบอลนครปฐม ยูไนเต็ด

เคยมีคำกล่าวที่ว่า “เรื่องราวในสนามเกิดมาจากการฝึกซ้อม” คำนี้โค้ชคิดว่าอย่างไรครับ

         ในความคิดของผมนะครับ ผมคิดว่าเหตุการณ์ในสนามแข่ง ก่อนที่นักกีฬาทุกคนจะลงในสนามแข่งจะต้องผ่านการฝึกซ้อมก่อนนะครับ ทุกอย่างก่อนที่จะออกแข่ง ด้วยสถานการณ์จริง กดดันจริง ๆ เพื่อเตรียมความพร้อมในการแข่งขันได้ ทั้งด้านสภาพร่างกายและจิตใจครับ

โค้ชมีวิธีการเตรียมทีมก่อนที่จะไปแข่งขันอย่างไรบ้างครับ

         ในการเตรียมทีม เน้นเมื่อใกล้ฤดูกาลที่จะแข่งขัน ต้องเตรียมการทางด้านร่างกาย ฝึกจิตใจเด็ก ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญ รวมถึงวิธีการ ไม่ว่าจะเป็นกระบวนการในฟุตบอล เกมรุก เกมรับนะครับ เราต้องใช้ให้ครอบคลุมมากที่สุดและพยายามฝึกใช้สถานการณ์จริงให้มากที่สุดในการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า หรือในการฝึกซ้อมนะครับ เราฝึกซ้อมใน Pattern แบบนี้ แต่ในการเล่นจะต้องแก้ปัญหาได้และต้องออกแบบการเล่นได้ เราจะไม่สั่งการตลอดเวลาว่าคุณต้องทำเช่นนั้น เช่นนี้ จะให้แนวคิดและให้เขาแก้ปัญหาได้จริง ๆ

ก่อนที่จะแข่งขัน โค้ชมีวิธีการกระตุ้นลูกทีมอย่างไรบ้าง

         ในการแข่งขันนะครับ อันดับแรกเลยคือ ไม่ต้องกังวล ไม่ต้องเครียดเยอะ ไม่ว่าคู่ต่อสู้ที่เราเจอจะเป็นในระดับใดก็ตาม ให้เขาฮึด ผ่อนคลาย กระตุ้นให้เขากล้าเล่น ให้เขาสนุกกับการเล่นนะครับ แล้วก็จะได้ประโยชน์มากที่สุด ไม่ต้องไปกลัวคู่ต่อสู้ ไม่ต้องเกร็ง แล้วเดี๋ยวผลมันจะตามมาได้ครับ ให้เขาออกแบบวิธีการเล่นให้ได้

สมมติว่าในการแข่งขัน ทีมของเรากำลังเป็นรองอยู่ โค้ชมีวิธีการกระตุ้นหรือบอกลูกทีมอย่างไร เพื่อให้เขาสามารถฮึดสู้และแข่งต่อได้ครับ

         ถ้าเป็นการเริ่มต้น สมมติตั้งแต่ในครึ่งแรก เรารู้แล้วว่าเราเป็นรองแน่ในสถานการณ์นี้ เราก็ต้องให้เขาผ่อนคลายมากที่สุด เมื่อแข่งไปแล้วยิ่งเป็นรองเขาไปอีก ในพักครึ่งเราจะให้ลืมเกมในครึ่งแรกไปเลย ไม่ต้องนึกถึง เริ่มนับ 1 ใหม่ เล่นกันใหม่ ปรับปรุงแก้ไขจุดที่พลาด แล้วก็ให้เขาใช้วิธีการที่เราฝึกซ้อมมาให้ได้มากที่สุด ให้เขามีสมาธิ ลืมสิ่งที่เกิดขึ้นทั้งหมด เรียกจิตใจเขากลับมาครับ

คำพูดของโค้ชเวลาปลุกใจน้อง ๆ ในทีม ตอนนั้นจะพูดว่าอะไร

ส่วนมากผมก็บอก ไม่เป็นไรมันผ่านมาแล้ว ช่างมัน ปล่อยผ่านไปเลย เอาใหม่ คิดในสิ่งปัจจุบันข้างหน้า ผิดพลาดไม่เป็นไร ลงไปพยายามอย่าให้พลาดอีก ไม่ได้ไม่เสีย ตั้งใจใหม่ เล่นใหม่ สู้ใหม่เพื่อทีม

ในการคุมทีมต้องมีความกดดันอยู่แล้ว ยิ่งในสถานการณ์เป็นรองหรือสูสีกัน โค้ชมีวิธีการจัดการความกดดันหรือความเครียดอย่างไรบ้างครับ

         ผมจะบอกว่าให้ทุกคนเอาอารมณ์ของตัวเองออก ในสถานการณ์ที่มันกดดันเนี่ย เด็กทุกคนจะมุ่งหวัง ยิ่งในสถานการณ์ที่ว่ามันสูสี ว่าจะได้หรือไม่ได้ อารมณ์มันมีอยู่แล้ว พยายามให้เอาอารมณ์ของตัวเองออกและเอาอารมณ์กลับมาสู่ในเกมให้ได้มากที่สุด แล้วก็ย้ำว่าเราทำได้ ค่อย ๆ ทำให้เขามีสมาธิครับ

แล้วโค้ชมีวิธีการจัดการความกดดันหรือความเครียดของตัวเองอย่างไรบ้างครับ

         ใหม่ ๆ กดดันก็ดื่มน้ำ ยืนนิ่ง ๆ คิด มองกว้าง ๆ สักแปบนึงแล้วก็วิเคราะห์ นึกว่าเราต้องใช้คำพูดอะไรที่เราจะต้องพูดเพื่อไม่ให้เด็กนั้นเกิดความกดดัน ไม่ให้เด็กเครียดมากกว่าเดิม ค่อย ๆ ใช้วิธีการ ใช้คำพูดให้เขากลับมาสู่เกมให้ได้

สำหรับใน moment เมื่อทีมของเราชนะ โค้ชพูดให้กำลังใจน้อง ๆ ให้เขาไปต่ออย่างไรบ้างครับ

โอเค เมื่อเราเป็นผู้ชนะ อันดับแรกเรื่องของน้ำใจนักกีฬาเป็นสิ่งสำคัญ เราจะไม่เยาะเย้ยคู่ต่อสู้ ไม่อะไรทั้งสิ้นนะครับ แล้วก็บอกว่า โอเคมันเป็นสิ่งที่ดีแล้ว เราทำได้อย่างหนึ่งแล้ว ประสบความสำเร็จแล้ว แต่ว่าเราก็ต้องกลับมาฝึกซ้อมอยู่ดี เราจะไม่หยุดอยู่แค่นั้น เราจะต้องเดินหน้าไปต่อ สิ่งไหนที่เราทำได้ดีก็ทำย้ำไปเรื่อย ๆ สิ่งไหนที่เราผิดพลาดก็ต้องแก้ไข เพื่อที่จะได้จุดที่ดีขึ้นมากกว่าเดิม

เมื่อทีมของเราเกิดพลาดหรือแพ้ขึ้นมา โค้ชจะพูดอย่างไรกับลูกทีม

         อันดับแรกผมว่าถ้าเราไปแข่งเนี่ย ถ้าเราไปเน้นหรือมุ่งหวังว่าเราจะต้องชนะ ๆ อย่างเดียว ผมว่าความกดดันมันอยู่ที่ตัวเด็ก สุดท้ายเดี๋ยวมันจะ Feedback กลับมาในทีมเยอะ เพราะฉะนั้นก็พยายามให้เขาได้ตักตวงความสนุกให้ได้มากที่สุด แล้วก็ถ้ามันแพ้ ไม่เป็นไรครับ เดี๋ยวเรากลับมารวมกันใหม่ มาสู้กันใหม่ คุณไม่ได้แพ้แค่คนเดียว ผมเป็นโค้ชผมก็แพ้ด้วยเหมือนกัน เราก็กลับมากระบวนการเริ่มใหม่ทั้งหมดนะครับ แล้วเราก็จะเดินไปพร้อมกันได้

ส่วนมากนักกีฬาหลาย ๆ คน บางครั้งที่เขาได้รับความพ่ายแพ้มา ก็จะกลายเป็นความกดดันในตัวเขาเอง จนสุดท้ายทำให้เขาไม่สามารถกลับไปแข่งขันต่อได้หรือเขาอาจจะเกลียดกีฬาที่เขาเล่นไปเลย โค้ชจะพูดให้กำลังใจเขาหรือจูงใจเขาอย่างไร ให้เขาสามารถก้าวข้ามผ่านความพ่ายแพ้ไปได้

ก็จะเรียกคุยก่อนเป็นรายบุคคลเลยครับ จะไม่คุยต่อหน้านักกีฬาส่วนรวมทั้งหมด จะใช้เวลาว่าง ๆ นั่งคุยกับเขาเลยว่า อันดับแรกอย่าไปโทษตัวเองว่าเป็นคนทำให้ทีมแพ้ อย่างที่บอกว่าคุณไม่ได้แพ้คนเดียว คุณแพ้ทั้งทีม ผมเป็นผู้สอนผมก็แพ้ด้วยเหมือนกัน เราจะทำอย่างไรให้ทีมกลับมาชนะได้ แล้วในตัวเขามีอะไรดี เราต้องแนะนำเขาได้ บอกว่าคุณมีจุดเด่นคืออะไร นี่ไงจุดที่คุณจะต้องพัฒนาต่อไป จุดด้อยคืออะไร จุดที่ต้องแก้ไข ผมว่าถ้าทำแบบนี้และให้ความมั่นใจเขาเรื่อย ๆ เดี๋ยวกำลังใจเขาจะกลับมาเอง

สุดท้ายนี้ อะไรคือความเชื่อของโค้ชในการทำทีมฟุตบอล

         ความเชื่อของผม ผมว่าอย่างน้อยวินัยเรื่องของการฝึกซ้อม สุดท้ายผมก็ยังย้ำกลับไปที่พรสวรรค์และ     พรแสวงเหมือนเดิม ว่าถ้าเราไม่มีพรสวรรค์ ถ้าเราไม่ทิ้งความฝัน พรแสวงจะนำทางเราเองครับ